Ομαδική έκθεση “Zero for Conduct” στο Deree
Η Γκαλερί του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος παρουσιάζει μια έκθεση με χαρακτήρα ερευνητικού δοκιμίου, υπό τον προκλητικό τίτλο «Zero for Conduct: Notes on Critical Pedagogies». Επιμελημένο από την Τίνα Πανδή, το εγχείρημα δεν φιλοδοξεί απλώς να συγκεντρώσει έργα τέχνης, αλλά να συγκροτήσει ένα πεδίο κριτικού αναστοχασμού γύρω από τις δομές της γνώσης και τις εναλλακτικές παιδαγωγικές. Ο τίτλος, δανεισμένος από την εμβληματική ταινία του Jean Vigo, *Zéro de Conduite* (1933), λειτουργεί ως ιδρυτική αναφορά: μια αμφισβήτηση των πειθαρχικών μηχανισμών και μια διερώτηση για το πώς η εκπαίδευση, αντί για ουδέτερη μετάδοση πληροφοριών, δρα ως ένα δυναμικό σύστημα που διαμορφώνει υποκείμενα, συμπεριφορές και σχέσεις εξουσίας. Στον πυρήνα της έκθεσης βρίσκεται η ιστορία της εκπαίδευσης στην Ελλάδ
Η Γκαλερί του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος παρουσιάζει μια έκθεση με χαρακτήρα ερευνητικού δοκιμίου, υπό τον προκλητικό τίτλο «Zero for Conduct: Notes on Critical Pedagogies». Επιμελημένο από την Τίνα Πανδή, το εγχείρημα δεν φιλοδοξεί απλώς να συγκεντρώσει έργα τέχνης, αλλά να συγκροτήσει ένα πεδίο κριτικού αναστοχασμού γύρω από τις δομές της γνώσης και τις εναλλακτικές παιδαγωγικές. Ο τίτλος, δανεισμένος από την εμβληματική ταινία του Jean Vigo, Zéro de Conduite (1933), λειτουργεί ως ιδρυτική αναφορά: μια αμφισβήτηση των πειθαρχικών μηχανισμών και μια διερώτηση για το πώς η εκπαίδευση, αντί για ουδέτερη μετάδοση πληροφοριών, δρα ως ένα δυναμικό σύστημα που διαμορφώνει υποκείμενα, συμπεριφορές και σχέσεις εξουσίας.
Στον πυρήνα της έκθεσης βρίσκεται η ιστορία της εκπαίδευσης στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα, ένα πεδίο έντονων ιδεολογικών συγκρούσεων. Η επιμελητική προσέγγιση αναδεικνύει την παρατεταμένη ένταση μεταξύ των παραδοσιακών, αυταρχικών μορφών διδασκαλίας και των μεταρρυθμιστικών, συχνά ριζοσπαστικών, παιδαγωγικών πρακτικών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο της γλώσσας, με την αντιπαράθεση γύρω από το «γλωσσικό ζήτημα» στις αρχές του αιώνα να αποτελεί ένα κεντρικό παράδειγμα του πώς η εκπαίδευση γίνεται πεδίο πολιτικής και ταυτοτικής διαπραγμάτευσης.
Ακολουθώντας αυτό το νήμα, το «Zero for Conduct» εξετάζει πώς οι καλλιτέχνες, από τις δεκαετίες του 1960 και 1970 μέχρι σήμερα, ανέπτυξαν πρωτοβουλίες που διερευνούσαν νέες μορφές συμμετοχής, συλλογικής μάθησης και ενσώματης γνώσης. Η έκθεση συνδυάζει προϋπάρχοντα έργα —ορισμένα από τα οποία ιστορικής σημασίας— με νέες παραγωγές, δημιουργώντας έναν διάλογο μεταξύ διαφορετικών γενεών και προσεγγίσεων. Καλλιτέχνες όπως η Λήδα Παπακωνσταντίνου, ο Θανάσης Χονδρός και η Αλεξάνδρα Κατσιάνη, ο Αλέξανδρος Ψυχούλης και ο Διονύσης Καβαλλιεράτος συναντούν διεθνείς μορφές όπως ο John Baldessari, ενεργοποιώντας την τέχνη ως μέσο διερώτησης των ίδιων των όρων της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Στο σύνολό τους, οι καλλιτεχνικές πρακτικές που παρουσιάζονται αντιμετωπίζουν την εκπαίδευση ως μια δημιουργική, κριτική και, εν δυνάμει, απελευθερωτική διαδικασία. Μεταξύ των συμμετεχόντων περιλαμβάνονται επίσης οι Δημήτρης Αντωνίτσης, Αναστασία Δούκα, Καρολίνα Κρασούλη, Νατάσα Μπιζά και Άσπα Στασινοπούλου, καθώς και αρχειακό υλικό από το Αρχείο Νίκης Καναγκίνη και το Αρχείο της Ομάδας για την Επικοινωνία και την Εκπαίδευση στην Τέχνη, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη ανάγνωση της σχέσης τέχνης και παιδαγωγικής.
Η έκθεση διοργανώνεται από τη Σχολή Καλών και Παραστατικών Τεχνών Frances Rich στο πλαίσιο του Arts Festival 2026. Το κύρος του εγχειρήματος ενισχύεται από τη συνεργασία με τη Συλλογή Τέχνης του Deree και την υποστήριξη σημαντικών φορέων, όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) και η Συλλογή Ειρήνης Παναγοπούλου, από όπου προέρχονται δάνεια έργων. Στα εγκαίνια της έκθεσης, στις 28 Μαΐου 2026, θα πραγματοποιηθεί περφόρμανς από την Jennifer Nelson με φοιτήτριες και φοιτητές της Σχολής. Το «Zero for Conduct» δεν είναι απλώς μια θεματική έκθεση, αλλά μια ουσιαστική τοποθέτηση πάνω στο ίδιο το δικαίωμα στη γνώση, σε μια εποχή που αυτό τίθεται εκ νέου υπό αμφισβήτηση. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 18 Ιουνίου 2026.
Πηγή: CultureNow Τέχνες