Ο πρώην έμπορος του Basquiat για τη δημιουργία ενός συμβόλου της τέχνης
Σε μία σπάνια προσωπική μαρτυρία, που δημοσιεύεται στη νέα έκδοση του οίκου Assouline «Basquiat: The World of Jean-Michel», ο Ελβετός γκαλερίστας Bruno Bischofberger ανακαλεί τη στενή σχέση του με τον καλλιτέχνη. Ως αποκλειστικός του έμπορος από το 1982 έως το 1988, ο Bischofberger φωτίζει την καλλιτεχνική ιδιοφυΐα και την προσωπικότητα του Basquiat από μία μοναδική, βιωματική σκοπιά. Η αφήγηση αποκαλύπτει τις πηγές έμπνευσης, την ακόρεστη περιέργειά του και την καλλιτεχνική του προσέγγιση που διέφερε ριζικά από αυτή του φίλου του, Andy Warhol. Ο Bischofberger τοποθετεί τον Basquiat ως έναν πολιτιστικό ήρωα που με το έργο του έθεσε ζητήματα φυλής και ταυτότητας, και του οποίου το πνεύμα παραμένει σήμερα πιο παρόν από ποτέ.
Σε μία σπάνια, προσωπική μαρτυρία που περιλαμβάνεται στη νέα, πολυαναμενόμενη έκδοση του οίκου Assouline, «Basquiat: The World of Jean-Michel», ο Ελβετός γκαλερίστας και συλλέκτης Bruno Bischofberger προσφέρει μία μοναδική οπτική στη ζωή και την κληρονομιά του καλλιτέχνη. Ως αποκλειστικός έμπορος του Jean-Michel Basquiat παγκοσμίως από τον Μάιο του 1982 έως τον θάνατό του το 1988, ο Bischofberger δεν ήταν απλώς ένας επαγγελματικός συνεργάτης, αλλά ένας στενός φίλος και συνομιλητής που συνόδευσε τον Basquiat σε όλη σχεδόν την καλλιτεχνική του πορεία.
Ο Bischofberger τοποθετεί την καλλιτεχνική παραγωγή του Basquiat σε ένα διακριτό πεδίο, αντιδιαστέλλοντάς την με δύο κορυφαίες μορφές της εποχής. Σε αντίθεση με τον Cy Twombly, του οποίου το έργο, όπως είχε πει ο ίδιος, αφήνει χώρο για ερμηνεία, το εικαστικό ιδίωμα του Basquiat δεν επιδιώκει την αποκρυπτογράφηση. Aντιθέτως, παρουσιάζει ωμά και μετωπικά τα γεγονότα και τις απόψεις του, με την ακατέργαστη αμεσότητα που χαρακτηρίζει τις παιδικές ζωγραφιές. Η αλήθεια του είναι εκεί, είτε την κατανοεί κανείς είτε όχι, χωρίς τις συμβάσεις μιας εκπαιδευμένης οπτικής μνήμης.
Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται σε σαφή αντίθεση και με τον μεγαλύτερο φίλο και συνεργάτη του, Andy Warhol. Παρά την τεράστια επιρροή του Warhol σε μία ολόκληρη γενιά, η καλλιτεχνική ταυτότητα του Basquiat ήταν θεμελιωδώς διαφορετική. Ο Warhol, ένας λευκός καλλιτέχνης που δεν χρειαζόταν να αγωνιστεί για τα δικαιώματά του, μπορούσε να εκφράσει την ομορφιά της τέχνης αποστασιοποιημένα, αποφεύγοντας οποιαδήποτε πολιτική ή κριτική θέση. Η δουλειά του επεξεργαζόταν την αισθητική της μαζικής κουλτούρας, του καταναλωτισμού και των media. Για να κατακτήσει ο Basquiat τη δική του ιστορική σημασία, όφειλε να ορίσει έναν άλλο ρόλο: αυτόν του καλλιτέχνη που εμπλέκεται κριτικά με την ιστορία, την πολιτική και τον ρατσισμό.
Οι αναμνήσεις του Bischofberger φωτίζουν και μία λιγότερο γνωστή πτυχή του Basquiat, μακριά από τη μυθολογία της σκηνής της Νέας Υόρκης. Οι συχνές επισκέψεις του καλλιτέχνη στην Ελβετία, στο σπίτι του γκαλερίστα και της οικογένειάς του, αποδείχθηκαν καθοριστικές. Με μια ακόρεστη περιέργεια, ο Basquiat απορροφούσε ό,τι νέο συναντούσε: από την ελβετική ιστορία και τις τοπικές παραδόσεις μέχρι τη μουσική και τη γαστρονομία. Έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τις εκλεκτικές συλλογές του Bischofberger, οι οποίες περιλάμβαναν ευρωπαϊκή λαϊκή τέχνη, design του 20ού αιώνα και προϊστορικά λίθινα αντικείμενα από όλο τον κόσμο, αποκαλύπτοντας ένα εύρος ερεθισμάτων πολύ ευρύτερο από αυτό που συνήθως του αποδίδεται.
Σε αυτό το οικείο περιβάλλον αποκαλύφθηκε και μία από τις πιο ουσιαστικές πηγές έμπνευσής του. Όταν ο Bischofberger τον ρώτησε σε μία από τις πρώτες τους συναντήσεις ποιοι καλλιτέχνες τον είχαν επηρεάσει περισσότερο, η απάντηση του Basquiat ήταν άμεση: «Τα έργα πολύ μικρών παιδιών». Αυτή η παραδοχή, που θυμίζει την ομολογημένη φιλοδοξία του Picasso να καταφέρει να ζωγραφίσει σαν παιδί, συμπυκνώνει την ουσία της τέχνης του: μια προσπάθεια για έκφραση απαλλαγμένη από ακαδημαϊκούς κανόνες, ωμή και ενστικτώδη.
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον πρόωρο θάνατό του, η αντήχηση του Basquiat είναι, σύμφωνα με τον Bischofberger, πιο ισχυρή από ποτέ. Το έργο του, με τον ριζοσπαστικό τρόπο που αφηγείται την ιστορία, τον μετέτρεψε σε έμβλημα για μια ολόκληρη κοινωνία, δίνοντας νόημα στον όρο «Black Lives Matter» πολύ πριν αυτός γίνει παγκόσμιο κίνημα. Ξεπερνώντας τα όρια του κόσμου της τέχνης, ο Basquiat έγινε, όπως καταλήγει ο παλιός του φίλος και έμπορος, ένας ήρωας που άλλαξε την αντίληψή μας για το τι μπορεί να είναι η τέχνη, ένας «βασιλιάς» της γενιάς του και της πολιτισμικής διαφορετικότητας.
Πηγή: Artnet News